آواز معمولاً قسمتی از دستگاه مورد نظر است که میتوان آنرا دستگاه فرعی نامید.
آواز از نظرفواصل با دستگاه مورد نظر یکسان یا شبیه بوده و میتواند شاهد و یا
ایست متفاوتی داشته باشد. بهطور مثال آواز دشتی از متعلقات دستگاه شور و از
درجه پنجم آن بوده و به عنوان مثال اگر شور سل را در نظر بگیریم ،دارای نت شاهد و ایست
((ر)) میباشد. بدین ترتیب در آواز شور ملودی با حفظ فواصل دستگاه شور روی نت ((ر))
گردش میکند و در نهایت روی همان نت میایستد. بهطور کلی هر آواز پس از ایست موقت
روی ایست خودش ،روی ایست دستگاه اصلی (در اینجا شور) باز میگردد. آوازهای متعلق
به دستگاه موسیقی ایرانی ۵تا هستند
آواز ابوعطا، یکی از آوازهای چهار گانهٔ متعلق به شور در موسیقی امروز
(به همراه افشاری، دشتی و بیات ترک) است. ابوعطا با القاب دیگری
مانند سارنج (صلحی) و دستان عرب نیز شناخته میشود.
گام آن با گام شور یکی است و تنها اختلاف آن با شور در توقّف مکرّر ابوعطا روی
درجهٔ چهارم (نت شاهد) و درجهٔ دوم (نت ایست) میباشد و درجهٔ پنجم ثابت است.
در نغمهٔ ابوعطا، نت متغییر وجود ندارد.
در ردیف موسیقی موسی معروفی گوشههای ابوعطا بعد از شش درآمد، عبارتاند از:
محمد صادق خانی، کرشمه، سیخی، تک مقدم (که نوعی تحریر است)، حزین،
حجاز (که در سه قسمت ذکر گردیده و مهمترین گوشهٔ ابوعطاست)، بسته نگار،
بغدادی (که شبیه حجاز است)، دوبیتی، شمالی، چهار باغ، گبری، رامکلی، فرود و
مثنوی.
در ردیف منقول ابوالحسن صبا، گوشهٔ خسروشیرین نیز در ابوعطا ذکر شدهاست.
آواز ابوعطا در میان مقامهای قدیم به چشم نمیخورد اما از مقامهای قدیم،
فواصل جان فزا، بوستان و حسینی با ابوعطا مطابقت دارند.
ابوعطا در محدودهٔ حجاز دارای نغمههایی نزدیک به الحان عربی است،
اما آواز ابوعطا خود مورد پسند و به ذوق ایرانیان است.
گوشهها
این آواز در ردیف میرزا عبداللّه دارای گوشههای زیر است:
رامکِلی
درآمد
سَیَخی
حجاز
بستهنگار
چهارپاره
گَبری